Xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang bước sang ngày thứ 5-7 (tính đến 5/3/2026), với các cuộc không kích liên tục, Iran trả đũa bằng tên lửa và drone, đồng thời đe dọa đóng cửa Eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20-30% dầu mỏ thế giới. Cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2/2026 với đòn tấn công phối hợp của Mỹ-Israel nhằm phá hủy cơ sở hạt nhân, tên lửa và hạ tầng quân sự Iran, dẫn đến cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và nhiều lãnh đạo cấp cao. Iran đáp trả bằng cách tấn công căn cứ Mỹ ở Vùng Vịnh, Israel và các mục tiêu khác, đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt và gây rung lắc thị trường tài chính.
Tác động chính đến kinh tế Việt Nam
1. Giá dầu và xăng dầu tăng đột biến
Eo biển Hormuz bị đe dọa phong tỏa khiến giá dầu Brent tăng hơn 7-13% chỉ trong vài ngày, chạm mức cao nhất trong năm (trên 83 USD/thùng, thậm chí có dự báo lên 90-120 USD nếu gián đoạn kéo dài). Giá dầu WTI tăng 8,4% lên khoảng 72-76 USD/thùng.
Tại Việt Nam, giá xăng dầu trong nước đã điều chỉnh tăng mạnh do xung đột leo thang. Dự báo giá xăng có thể tăng 1.400-2.450 đồng/lít trong kỳ điều chỉnh sắp tới, đẩy chi phí vận tải, sản xuất và hàng hóa tiêu dùng lên cao, góp phần gây áp lực lạm phát. Các ngành phụ thuộc năng lượng như vận tải, logistics, sản xuất sẽ chịu gánh nặng lớn nhất.
2. Chứng khoán Việt Nam rung lắc mạnh
VN-Index giảm mạnh trong các phiên gần đây (giảm 2,5% trong một phiên do tâm lý thận trọng), phản ánh rủi ro “risk-off” toàn cầu: nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu, chuyển sang tài sản an toàn như vàng hoặc USD.
Tuy nhiên, không phải tất cả đều tiêu cực:
- Nhóm dầu khí (GAS, PVS, PVD, PLX…) hưởng lợi từ giá dầu tăng, ghi nhận khối lượng giao dịch cao và kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn.
- Nhóm hóa chất, vận tải biển cũng vận động ngược dòng nhờ cước phí tăng do gián đoạn tuyến đường.
- Tổng thể, rủi ro ngắn hạn cao, nhưng nhiều công ty chứng khoán đánh giá đây chỉ là “rủi ro ngắn hạn” nếu xung đột không kéo dài.
3. Tác động lan tỏa khác
- Tỷ giá và USD: Đồng USD mạnh lên (chỉ số DXY vượt 99 điểm) do căng thẳng Trung Đông củng cố vị thế “tài sản trú ẩn”, khiến tỷ giá USD/VND nhích lên, USD tự do tiến sát 27.000 đồng. Ngân hàng Nhà nước cần điều hành linh hoạt để kiểm soát.
- Thương mại và chuỗi cung ứng: Gián đoạn vận tải biển/air qua khu vực Vùng Vịnh làm cước phí tăng, ảnh hưởng xuất nhập khẩu Việt Nam (đặc biệt hàng hóa từ châu Âu, Mỹ).
- Lạm phát và tăng trưởng: Nếu giá dầu duy trì cao, lạm phát nhập khẩu quay lại, ảnh hưởng tiêu dùng và chính sách tiền tệ. Kinh tế toàn cầu có nguy cơ suy thoái nếu xung đột kéo dài, gián tiếp kéo tăng trưởng Việt Nam xuống.
Kịch bản xung đột kéo dài bao lâu?
Các nguồn phân tích cho thấy:
- Tổng thống Trump dự kiến chiến dịch kéo dài 4-5 tuần để đạt mục tiêu “xóa sổ” khả năng hạt nhân và tên lửa Iran.
- Israel cho rằng có thể nhiều tuần hoặc hàng tháng để duy trì cường độ.
- Iran đã suy yếu từ cuộc chiến 12 ngày năm 2025, kho tên lửa có thể cạn nếu khai thác liên tục.
- Nếu vượt 10 ngày, kho dự trữ tên lửa Mỹ có nguy cơ cạn kiệt một phần; nếu kéo dài 4 tuần, rủi ro suy thoái toàn cầu tăng cao.
Hiện tại chưa có dấu hiệu ngừng bắn, với các bên tiếp tục huy động lực lượng (Anh, Pháp điều chiến hạm đến Địa Trung Hải).
Góc nhìn nhân văn: Nghệ thuật lên tiếng giữa cơn bão kinh tế
Giữa những con số lạnh lùng về giá dầu và chứng khoán, nghệ thuật vẫn đang “lên tiếng” như một lời nhắc nhở về hậu quả con người của xung đột. Ở Tehran, các mural đường phố khổng lồ (như bức tại Quảng trường Enghelab) miêu tả tàu sân bay Mỹ nổ tung, máu đỏ chảy thành sọc cờ Mỹ, kèm khẩu hiệu “If you sow the wind, you will reap the whirlwind” (Nếu gieo gió sẽ gặt bão) – biểu tượng đe dọa và kháng cự từ phía Iran.
Từ phương Tây, các cartoon châm biếm phê phán chính sách Trump, với hình ảnh ông hô hào “Rise up!” giữa khói lửa Tehran nhưng rating sụt giảm – phản ánh sự vô cảm và hậu quả chính trị của chiến tranh.
Những tác phẩm này không chỉ ghi lại nỗi đau mà còn kêu gọi hòa bình, nhắc nhở rằng đằng sau biến động kinh tế là nỗi sợ hãi và mất mát của con người.
Tìm đọc thêm bài viết:
Nghệ thuật lên tiếng giữa cơn lửa chiến tranh: Mỹ – Iran qua góc nhìn tranh ảnh
Nghệ thuật phản chiến là gì? Tiếng nói mạnh mẽ chống lại bom đạn và bạo lực
Câu hỏi thường gặp về xung đột và tác động đến Việt Nam
1. Xung đột Mỹ-Israel-Iran kéo dài bao lâu?
Dự kiến 4-5 tuần theo Trump, nhưng có thể hàng tháng nếu Iran kháng cự mạnh. Rủi ro leo thang nếu không ngừng bắn sớm.
2. Giá dầu tăng ảnh hưởng giá xăng Việt Nam thế nào?
Tăng mạnh, có thể 1.400-2.450 đồng/lít trong kỳ điều chỉnh tới, đẩy chi phí sinh hoạt và sản xuất lên.
3. Nhóm ngành nào hưởng lợi trên chứng khoán VN?
Dầu khí (GAS, PVS…), hóa chất, vận tải biển nhờ giá dầu và cước phí tăng.
4. VN-Index sẽ giảm tiếp không?
Rủi ro ngắn hạn cao do tâm lý risk-off, nhưng có thể phục hồi nếu xung đột không lan rộng.
5. Việt Nam nên làm gì?
Theo dõi chặt chẽ, đa dạng nguồn cung năng lượng, kiểm soát lạm phát; nhà đầu tư tránh bán tháo, ưu tiên nhóm hưởng lợi.
